شەڕی بیبست‌و چوار رۆژەی سنە
خوێنێك بەگەردنی ئیمامەوە
دیمەنێك لە بەرگری پێشمەرگەكانی رۆژهەڵا ت لە شاری سنە
PM:06:42---26-05-2015
ئه‌م بابه‌ته 10753 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌
لڤین
مێژووی بیست‌و چوار رۆژەی بەرەنگاریی سنە یەكێكە لەرۆژە سەخت‌و ناهەموارەكانی كوردستانی رۆژهەڵات، بەو پێیەی كۆمەڵێك دیاردەو دەستەواژەی تێدا بەرجەستە بووە كە لەمێژوی ئێستادا دووبارە دەبێتەوە، لەو بیست‌و چوار رۆژەی سنەدا كوردانی سنە توانییان لەرووی رژێمی ئێراندا بوەستنەوەو بە كردەوە پێیانبڵێن ئێمە خاوەنی ئەم شارەین نەك ئێوە، بەڵام بە هۆی هەندێك پیلانی دوژمنكارانەوە، پێشمەرگە نەیتوانی خۆی رابگرێت‌و دواجار لەناودڵی شاخەكان‌و لەدوای پاشەكشەی هێزەكان، شار رادەستی كۆماری ئیسلامیی ئێران كرایەوەو ئەوانیش بێڕەحمانە كەوتنە گیانی خەڵكی.

رۆژی 11/4/1980 هێشتا شەش مانگ بەسەر شۆڕشی ئیسلامیی ئێراندا تێنەپەڕیبوو كە ئارتەشی ئەو وڵاتە كەوتنە گیانی كوردەكانی رۆژهەڵات‌و لەهەر جێگەو رێگەیەك دەنگێكی كورد هەبووایە سەركوتیان دەكرد، دۆزینەوەی ناوو داتاشینی تاوانیش بۆ ئەو سەردەمە نەك هەر شتێكی ئاسایی بوو، بگرە پەنجە بۆ راكێشانێك بەس بوو بۆ ئەوەی ئاوێزانی پەتی سێدارەبكرێیت‌و لەسەر تەرمەكەشت ناوی خواو پێغەمبەر‌و ئیسلامیش بەرزبكرێتەوە، لەكاتێكدا یەكێك لەدروشمەكانی ئەو وڵاتە هێنانی ئەمن‌و ئاسایشی ئاینی بوو.
گەرچی حیزبە كوردستانی‌و سوننییەكان هاوكاریی باشی كۆماری ئیسلامی بوون بۆ روخاندنی رژێمی شا، بەڵام هەرزوو لەوانیش خەتی هەڵگەڕاندەوەو پەلاماری ئەوانیشی دا، بەتایبەتی كوردەكان.


خومەینی: خاڵخاڵی دەزانێت كوردەكان جولەكەی بەنی قورەیزەن
كوردستان بەگشتی‌و سنە بەتایبەتی:

دوای ئەوەی رژێمی (شا) بارگەو بنەی پێچایەوە، شۆڕشی ئیسلامی جێگەی گرتەوە، دوای ئەوەی كورد لەسەردەستی ئەو رژێمەدا چەندین كارەسات‌و نابەرانبەری بەرانبەر كرابوو، هێشتا شەش مانگ بەسەر هاتنی كۆماری ئیسلامیدا تێنەپەڕیبوو، كە نیەتی ئەو كۆمارە تازەیەش بەرانبەر كوردستان ئاشكرابوو‌و پەلاماری كوردستانیان دایەوە.

 هێزە جۆراوجۆرەكانی كوردستان لەسەرجەم ناوچەكان بەپێی رێكخستن‌و شێوازی كارو بیروباوەڕی جیاوازیانەوە بەئاشكرا كەوتنە چالاكی‌و خەڵك كۆكردنەوە لەچواردەوری بانگەشەو بەرنامەكانیان، لەكوردستان ناوو ناوبانگی جۆرەها حیزب‌و گروپ‌و دەستە راگەیێنران، جۆرەها بیروباوەڕ هاتنەكایە، بەڵام هیچیان بە ئەندازەی (كۆمەڵە) بە هەموو باڵەكانییەوە (كە ئەوكات بەبەشێك لەحیزبی كۆمۆنیستی ئێران) دەهاتە ئەژمار، لەگەڵ (حیزبی دیموكراتی كوردستان) ناوو ناوبانگ‌و پێگەی جەماوەرەییان نەبوو، ئەڵبەتە لەناوچەكانی باكووری رۆژئاوای رۆژهەڵاتی كوردستان حیزبی دیموكرات‌و لەناوچەكانی سنەو دەوروبەری (كۆمەڵە) باشتر گەشەیاندەكرد.


پاشان لەبەر ئەوەی هێشتا سوپای پاسداران بەو شێوەیە لەكوردستاندا دانەمەزرابوو، تەنیا (ئارتەش) وەك تاكە هێزی نیزامی لەناوچەكە بوون، ئەوانیش هێشتا هەڵگری بیروباوەڕی دەوڵەتی نوێی ئێران نەبوون، بۆیە وەك پێویست نەدەتوانرا لەبەرانبەر هێزە كوردییە ناوخۆییەكاندا خۆیان بگرن، هەربۆیە لەمەهابادو پاوەو سەقز‌و سنە پەلاماری سەربازگەكان دران‌و بەچەك‌و چۆڵ‌و سەرجەم پێداویستەكانیانەوە كەوتنە دەستی پێشمەرگەكان، بە چەك‌و چۆڵی سەرەتایی‌و شێوازی جەنگی پارتیزانانەوە (كۆمەڵە)و هەندێك هێزی تر، توانییان بۆ ماوەی 24 رۆژ نەهێڵن كۆماری ئیسلامی لەناو شاری سنەدا كارەكانی بەڕێوەببات، سەرەتا لەكۆبوونەوەیەكی رۆژی كرێكاران (1/4/ 1980) دەستیپێكردو سەر رێگەی سنە كامیارانیان كۆنترۆڵكرد، پاشان سەرجەم شاری گرتەوە، لەو ماوەیەدا ئارتەش هەرچییان پێكرا كردیان، لەرێگەی گفتوگۆ‌و بۆمبارانی ناوشارەوەو دواجار گەمارۆدانی شارو دواجار پێشمەرگەكانی كوردستان تەنیا چیاكان‌و گوندە دوورە دەستەكانی بۆ مایەوەو لەوێوە شۆڕشیان درێژەپێدا.


بەنی سەدر‌و كورد:
بە پێی راپرۆتێكی رادیۆی ئیسرائیل بەشی فارسی، بەنی سەدر وەك یەكەم سەرۆكی حكومەتی كۆماری ئیسلامی‌و فەرماندەی گشتیی هێزە چەكدارەكانی ئێران لەكاتی رووداوەكەدا بە سەركردە سەربازییەكانی وتووە (تا كۆتایی بەئاژاوەی كوردەكان نەهێنن پۆساڵەكانتان دانەكەنن)، هەرچەندە بەنی سەدر لەدوای ئەوەی ئێرانی بەجێهێشتووە بە جۆرێكی تر بیر لەكێشەی كەمە نەتەوەكانی تری ناو ئێران دەكاتەوەو بەیەكێك لەدۆستەكانی كورد‌و (قاسملۆ) دادەنرێت، بەڵام لەكات‌و ساتی كێشەكانی كوردستاندا پێیوابوو كێشەی كورد دەستی دەرەكیی لەپشتەوەیە، بەتایبەتی دەیویست كێشەی كورد وەك بابەتێكی كۆمۆنیستی لەخەڵكی تێبگەیێنێت، نەك بابەتێكی نەتەوەیی.

خاڵخاڵی‌و لەسێدارەدانی سەرشەقام:

یەكێك لەو كەسانەی تاونبارن لەدۆسیەی رۆژهەڵاتی كوردستان‌و بە سەركوتكردنی رۆژهەڵاتی كوردستان دادەنرێت، سەرۆكی دادگای شەرعیی كۆماری ئیسلامییە بەناوی خاڵخاڵی، ئەو ئایەتوڵایە بە نوێنەری راستەوخۆی ئیمام خومەینی‌و سەرۆكایەتیی دادگای شۆڕش رووی لەكوردستان كردو لەسەرجەم شارەكاندا قەسابخانەی دروستكردو بۆ رۆژی دوایی لەرووپەڕی رۆژنامەكاندا وێنەی لەسێدارەدان‌و كوشتنی بەكۆمەڵی كوردەكانیان بڵاودەكردوە. لەمەهابادەوە تا دەگاتەوە هەوارمانات لەهەموو شارو شارۆچكەیەك دادگا سەرپێییەكەی خاڵخاڵی بە پێی میزاج‌و ئەو كەسانەی لەبەر هەر هۆكارێك كرابوونە زیندان، كوردەكانی بەناوی خودا‌و شەرعەوە لەماوەی چەند خولەكێكدا لاوانی كوردی رەشەكوژی دەكرد.

 لەسنەو لەناو فڕۆكەخانەو هەندێك لەگوندەكانی دەوروبەریدا چەندین گەنجی كوردی گوللەباران كردن، رۆژی ( شەشەمی شەهریوەر 1358) رۆژنامەی كەیهان بڵاویكردەوە (دوێنێ‌ داداگای شۆڕشی ئیسلامی بەسەرۆكایەتیی شێخ سادقی خاڵخاڵی یازدە كەس لەوانەی كە دژی شۆڕشی ئیسلامی بوون‌و سەر بە رژێمی شاهەنشایی بوون كە دوژمنی خودا‌و پێغەمبەرن‌و تێكدەرانی سەر زەوین دۆزرانەوەو فەرمانی لەسێدارەدانیان بەسەردا سەپێنرا.)


ئەو رۆژنامەیە زۆر بەروونی ناوەكانی تۆماركردوون‌و بڵاویكردوونەتەوە لەگەڵ وێنەكانیان. بە پێی هەندێك لەسەرچاوەكان كاتێكیش دەنگوباسی سەركوتكردنی كوردەكان‌و سێدارەو كوشتنەكانی خاڵخاڵی لەكوردستان بۆ خومەینی باسكراوە، وتوویەتی: دەبێت سنوورێك هەبێت‌و جێبەجێش بكرێت، لەخاڵخاڵی نارازی مەبن، لەسەرەتای ئیسلامیش بە شمشێر لەگەردنی نارازییەكان دراوە، (وەك سەرچاوەكان باسیدەكەن خومەینی لێرەدا باسی لەكێشەی بەنی قورەیزەی سەردەمی هاتنی ئیسلام كردووە).

چەندین ساڵ لەدوای ئەو رووداوانە خاڵخاڵی لەگەڵ رۆژنامەنوسان وتوویەتی (هەر كارێك من كردووەمە بە فەرمانی ئیمام بووە)، هەروەها وتوویەتی (بەداخەوە زۆرم لەسێدارە نەدان)، لەشوێنێكی تردا دەڵێت (مەگەر هەر خودا ژمارەی ئەو كەسانە بزانێت كە كوشتوومن).
خاڵخاڵی لەجێگەیەكی دیكەدا دەڵێت (ئایەتوڵا قومی هەموو جارێك پێیدەوتم یەكێك لەكارە چاكەكانی تۆ ئەوەیە كاتێك فەرمانی كوشتن یان لەسێدارەدانی كەسێك دەردەكەیت خۆت دەوەستیت بەدیاریانەوە تا فەرمانەكە جێبەجێدەكرێت، دواتر دەچیت دەخەویت).

موفتی زادەو رۆڵی ئاشتەوایی:

لەكاتی تەنگەژەكەدا رۆڵی مەكتەب قورئان‌و هاوڕێكانی ئەحمەدی موفتی زادە بریتیبوو لەوەی بتوانن شەڕەكە لەنێوان هێزە چەكدارە كوردەكان‌و حكومەتدا بە رێگەی ئاشتییانە چارەسەربكرێت، بۆ ئەو مەبەستەش چەندین جار نوێنەرەكانی مەكتەب قورئان سەردانی پادگان دەكەن بەمەبەستی رێگەچارەی ئاشتییانە، بەڵام دواجار لەلایەن هێزە كوردییەكانەوە بەوە تاوانباركران كە هاوكاریی رژێمیان كردووە، بەمەبەستی دەستنیشانكردنی بارەگاكانی پێشمەرگە لەناو شاری سنە لەگەڕەكەكانی فەیزاوا‌و بیست‌و پێنج. 

پزیشك‌و رێنمایی بۆ گرتن‌و كوشتن:

بەپێی هەندێك لەسەرچاوەكان، یەكێك لەو پزیشكانەی لەكاتی كارەساتەكەدا گومانی لەسەر بووە كە هاوكاریی هێزەكانی كۆماری ئیسلامی بكات خەڵكی تاران بووە، لیستێكی بە ناوو ناونیشانی بریندارەكان كردووەتەوەو دواجار لەسەر بنەمای ئەو لیستە هێزەكانی ئەرتەش گەڕاون‌و خەڵكەكەیان لەماڵەكان هێناوەتەوە دەرەوەو كوشتوونیان، تەنانەت بووەتە هۆی كەمئەندامكردنی چەندین برینداری تر، لەدەستبڕینەوەو قاچبڕینەوەو چاودەرهێنان‌و شتی تر.

لەنێوان كۆبانێ‌‌و سنەدا:

لەسەروبەندی جەنگی كۆبانێ‌دا كۆمەڵێك لێكچوون هەبوون لەنێوان جەنگی 24 رۆژەی سنەو كۆبانێدا، هەندێك پێیانوابوو كە لەكۆبانێ‌ سەرجەم هێزە كوردییەكان پێكەوە جەنگی تیرۆریستانیان كردووەو بەشداریی ژنە پێشمەرگەش یەكەمین دیاردەی ئازایەتیی ژنی كوردە، بەڵام هەندێكی تر دەیانوت شەڕی 24 رۆژەی سنە هەردوو دیاردەی بەشداریی هەمووان‌و نەبەردی‌و قارەمانیی ژنی لەخۆگرتبوو، جگە لەوەی كە زۆرینەی جەماوەری سنەش پشتیوانیی بەرەنگارییەكەیان دەكردو بەهەموو جۆرێك پشتیوانی پێشمەرگەكان بوون، بنكەو بارەگای حیزبەكانی ئەوساتیش پەیوەندیی توندوتۆڵیان هەبوو، پێشمەرگە پێكەوە جەنگیان دەكرد‌و پێكەوەش شەهیددەبوون.



هۆكارەكانی كەوتنی سنە
دوای بیست‌و چوار رۆژ لەبەرگریی قارەمانانە لەلایەن هێزە كوردییەكانەوە، بەتایبەتیتر (كۆمەڵە)، شاری سنە لەبەردەم هێرشی بەردەوامی فڕۆكەو تۆپ‌و بۆمبارانی كۆماری ئیسلامیدا هەراسان بووبوو، بۆ ئەوەی قوربانیی زیاتر نەكەوێتەوە‌و خەڵكی لەژێر فشاری بەهێزی كۆماری ئیسلامی بێتە دەرەوە، بڕیاری چۆڵكردنی شار درا، دوای ژمارەیەك شەهید‌و بریندارو وێرانبوونی سەدان ماڵ‌و بینای گەورە‌و تێكچوونی چەندین بارەگا كە لەناو گەڕەكەكاندا بوون، بەناچاری پێشمەرگە بەرەو دەرەوەی شار رۆیشتن، لەسەر هەموو كۆڵانێكدا ئەرتەش دابەزی‌و ئەوەی كە ناشیاوبوو بەرانبەر ئەم شارەو سەرجەم كوردستانی رۆژهەڵات ئەنجامدرا،

خاڵخاڵیی سەرۆكی دادگای شۆڕش چەندین گەنج‌و لاوی ئەو شارەو شارەكانی تری لەماوەی كەمتر لە(3 خولەك)دا لەسێدارەداو چەندینی تریان گوللەباران كرد، جگە لەم هۆكارانە نابەرانبەریی هێزو چەك‌و تەقەمەنی‌و توانای بەرەنگاری‌و مانەوە لەهەموو شۆڕشەكانی كورددا هۆكارە سەرەكییەكانی بەردەوامنەبوون‌و روخان‌و لەبەریەكهەڵوەشانەوەیانە، كە بەرەنگاریی سنەش یەكێكە لەو وێستگانە.


ئەم بابەتە پێشتر لە ژمارە 300ی گۆڤاری لڤین بڵاو كراوەتەوە




كوا خوێنی شەهید قەڵەم سۆرانی مامە حەمە؟
منبەج ، بۆچی گرنگە؟!
سەلاحەدین بەهادین دەگەڕێتەوە
موحافیزكاران و ریفۆرمخوازان لە هەڵبژاردنەكانی ئێراندا
غرووری پارتی دەشكێت، یان سیحری گۆڕان بەتاڵ دەبێتەوە؟
ڕۆشنبیرانی ”بەیعە“گەر
دەربارەی بەیاننامەی ٢٢٥٠ ڕۆشنبیرەکە
قیڕەقیڕی عەلمانیەت و دین لە کوردستاندا
دکتۆر قاسملو:
"بیرمەندە شۆڕشگێڕەکە"
لولا داسیلڤا ، سەرۆكی بەرازیل
ئەو سەرۆكەی مێژوو دوبارەی ناكاتەوە
ئەژدیهای قــەرز لەگەردنـی هەرێمی کوردسـتانەوە دەئـاڵـێـــت
زۆرترین خوێنراو
گۆڤاری لڤین
318
ژمارە
وتار
لڤینی نوێ
59
ژمارە