گەمەی هێرمێنۆتیكە و شێواندنی مێژوو لە شانویی حەللاجدا
AM:09:42---10-12-2015
ئه‌م بابه‌ته 2308 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌
یاسین رەسول عوسمان
                                  
ڕۆژی 21/11 وڕۆژانی دواتر، لەسەر شانوی بەریوەبەریتی رۆشنبیری سلیمانی و لەنوسینی فوئاد مەجید میسری و دەرهینانی بەكر رەشید  و لە چوارچیوەی  چالاكی یەكانی نۆزدەیەمین ڤیستڤالی ساڵانەی گەلاوێژدا شانۆیی حەللاج نمایش كرا ، یەكیك بوم لە بینەرانی ئەو شانۆیی یە ، حەزم كرد باری سەرنجم بە گشتی لەسەر شانوی ناوبراو وەك دیاری یەك بخەمە رو ، شایانی باسە نوسەری ناوداری میسری (صلاح عبد الصبور ) شانۆیی حەللاجی لەتكستێكی شعریدا و لەژیر  ناوی ( تراژیدیای حەللاج)دا لەدوو بەشدا نوسیوە سالی 1966 ، بەشی یەكەمی ناوناوە (وشە ) و بەشی دووەم (مەرگ ) و لەلایەن هونەرمەند سمیر العصفوری دەرهینانی شانویی بۆ كراوە .
 كارەكتەری حەللاج لەهەناوی مێژودا :

                   دەكرێت لە چەند  رەهەندێكەوە خویندنەوە بۆ ئەو شانۆیی یە بكەین بەڵام باری سەرنجمان  لەمەڕ ڕەهەندە مێژوویی و فكری یەكانی چڕ دەكەینەوەو هەوڵ دەدەین قامك بخەینە سەر هێرمێنۆتیكەی تێكست وشێواندنی  ڕوداوە مێژوویی یەكە  وەك ئەوەی نوسەر دەیەوێت تێوریزەی بۆ بكات.                

حەللاج   ( حسینی كوری مەنسور 244ه –

3098 ) یەكێكە لە سوفی یە  ناودارەكانی جیهانی ئیسلامی ،كارەكتەریكە  بیرو بوچونی جیاواز لەسەر ئەم پیاوە وتراوە ، هەندێك لە زانایانی سوننە سیفەتی زندیقیان داوەتێ‌ هەندیكی تر فاسقیان كردوە بەهۆی جادوگەری كردنەوە و شەتەحاتەكانی لەمەڕ (الاتحاد والحلول، وحدە الوجود ) كە زیادەڕۆیی كردوە لە بۆچون و وێنا كردنەكانیدا و بانگەشەی خوایەتی كردوە,هاوكات مێژونوسان دەڵێن  لەبەر چاوی خەڵكی ڕەشۆكی خۆی بەهەژارو پیاوچاك و نیشان داوەو  زۆر جار وەك وەزیر و دەوڵەمەندەكان پۆشاكی پۆشیوە و نمایشی دەسەڵاتداری مادی كردوە ، لەنێو زانا موسلمانەكاندا  شیخ عەبدولقادری گەیلانی دەر حەق بە حەللاج  وتویەتی ،گەر لەسەردەمی من و فریای بكەوتمایە دەستم دەگرت و رینمایم دەكرد ،بەم گوتەی گەیلانی بیت  وای بودەچم گەر حەللاج لەسەردەمی خۆیدا زانایەك هەبایەو  تینویتی بشكێنی بەزانست و وەڵامگوی پرسیارەكانی بن ,هێندە دۆزی حەللاج نەدەبویە پڕكێشمەكێش .هەروەها غەزالی لەبەر ئەوەی خودی خۆی كەسایەتی یەكی دیندارو    متەسەوف بوە بۆیە موتیڤی قسە نەكردنی لەسەر حەللاج پۆزەتیفانە بوە ، یەك دوانێك لە ئورینتالیستەكان بە كارەكتەرێكی ناوازە و ئەفسوناوی لەقەلەمی دەدەن ،گوایە لەسەر بیرو چونە سیاسی و فكریەكانی و دژایەتی ستەمكاران تۆمەتی بو َ هەڵبەستراوە و دواجار بوتە پاساوی مەرگی ، نكوڵی ناكرێت دەسەڵاتدارانی عەباسی ئەو سەردەمە ستەمكار و چەوسینەر بون و دەیانتوانی دەیان تومەت و بوختان بۆ نەیارەكانیان دروست بكەن لەپیناو پاساو هینانەوە بۆ كوشتن و پاكتاو كردن و لەناو بردنیان وەك تەواوی دەسەڵاتدارانی دونیای دوێنێ‌  و ئەمڕۆ هەموو كۆ كن لەسەر ئەو پرەنسیپەی تۆمەت بۆ نەیارەكانیان داتاشن بو شەرعیەتدان بە كوشتنیان لە پێناو مانەوە لەسەر كورسی فەرمانڕەوایی  ،بەهەر حاڵ  ناكرێت بە بەهاو پرەنسیپەكانی ژیانی ئەمرۆمان هەڵسەنگاندن و لێكدانەوە بو ڕوداوەكانی مێژوو بكەین بەڵكو دەبێت بگەرێینەوە ئەو تەرزی ژیان و هەلو مەرجەی خەڵكەكە تیایدا ژیاون ، مەبەستم ئەوەیە ناكرێت بە پرەنسیپ و یاساكانی مافی مرۆڤ  و ئازادی رادەبرین كە ئەمرو وەك بەهاو پرەنسیپە دیموكراسی یەكان مامەلەی لەتەكدا دەكەین رەخنە نەشاز و نەگەونجاو لە دیرۆك و بەسەرهاتە مێژوویی یەكان  بگرین .بەداخەوە یەكێك لە هەڵە زەقەكانی نوسەران و خوینەرانی ئەمرۆ ئەوەیە وەك حیكایەتخوانی مامەڵە لە گەڵ زانستی مێژوو  و ڕوداوە میژوییە كان دەكەن و لە ناوبەندی زانستی خۆی دەریدەكەن و پۆشاكی ئەمرۆی بەباڵادا دەبر ِن .
شانۆیی حەللاج:

 دەرهێنەر   وەك شوناسێك بۆ شانۆیی یەكەی چەند پەیڤێك لە تیكستی نوسەری شانویی یەكەی لە دەلیلەكەدا هیناوەتەوە و لەسەر زوبانی حیكایەتخوانەكەش دەڵێت((شیكردنەوەی لۆكە گەیاندیە شیكردنەوەی نهێنی یەكان ،لە گوندێكی بچوكی ناوچەی بەیزا وە  گەیشتە پایتەختی خەلافەت ...سنوری ئارام و هێمنی خانەوادەیەكی پیشەوەری  شكاندو ڕوی لە ژیانێك كرد پڕبوو لە مەترسی ..ئەو ئەگەر بە نەزانین قایل بوایە هەرگیز توشی بەڵاو دەردەسەری نەئەبوو .. ئەو خولیای زانین و تێ‌ گەیشتن لەكەلەی دابوو ... هەمیشە ئەگەڕا سۆراخی ئەكرد ئەیپرسی ...!! مەبەستی بوو لە نهێنی سروشت ، بون و نەبون ،عەقڵی مرۆڤــ  تێ‌ بگات ..!ڕەفتاری ئەم مرۆڤە حەقپەرستە مامۆستاكانیشی حەیران و سەراسیمە كرد . ئیتر بیرو كردەوەی یەكخست و گەشتە قەناعەتێك  كە دەبێ‌ كۆن تێك بدرێ‌ و لە جێ‌ ی ئەو نوێ‌ بنیات بنرێ‌ و كۆتایی بە زەبونی خەڵك بهێنرێ‌ ))مەبەست ئەوەیە عەقڵ و عەقڵانیەت ڕوبەڕوی دوگماتیەت دەبێتەوە و گومان وەك پرۆسەیەك لە پێناو گەیشتن بە حەقیقەت ، قوربانیدان لە پێناو بەهاو پرەنسیپەكان ، هەڵوێستی ڕۆشنبیر بەرامبەر واقعی كۆمەڵگەكەی و داكۆكی كردن لە مافی هەژاران  و رێزگرتن لە توانا عەقلی یە كانی مرۆڤ وروژاندنی پرسیارە حەرامكراوەكان لەلایەن مرۆڤە هاوئاینەكانەوە .!!!

         هەمیشە مێژو سەرچاوەی نیگا بەخشی ئەدیب و هونەرمەندان بوە  ،كارەكتەرەكانی مێژوو  هەمیشە ناوبەندو چوارچێوەیەك بون بۆ خستنەڕوی كێشە و گرفتە فكر ی یە هاوچەرخەكان و ئامرازێك بون بۆ خستنە ڕوی بەها باڵاكان ، ئەم شانۆیی یە ئامانجی ئەوە نەبوە یەكیك لە كارەكتەرە مێژوی یەكانی تەسەوفمان پێ‌ بناسێنێت، هەروەها نایەوێت قوناغێكی دژوار و دژە یەكی سەردەمێكی مێژویمان پێ‌ بناسێنێت ، ئەم شانۆیی یە دەیەوێت بلێت ئەم واقعەی ئەمڕۆ تیایدا دەژین  دەرهاویشتەی دوێنێ‌ یە ، گروپی تیرورستی  داعش لە منداڵانی كلتوری عەرەبی و ئیسلامیدا بونی هەبوەو ئەمڕۆلە دژوارترین شێوەدا خۆی نمایش دەكات و هەموو بەها مرۆیی یەكان دەخاتە ژیر پێ‌ لە پیناو سەپاندنی بۆچونە دۆگماو تیرورستی یەكانی.مێژوی موسڵمانان داعشی یەو ئەمرۆ  هەمان سیناریویە دوپات دەبێتەوە ، بەتایبەت لەشانۆیی یەكەدا دەسەڵاتدارانی دەولەتی عەباسی و جەندرمەو پیاو كوژەكانیان بەرگی رەشپۆشی داعشیان بەگشتی لەبەر كراوە و قوربانی یەكە (حەللاج) بەرگی پرتەقاڵی پۆشیوە ، كە هیمای قوربانی یەكانی دەستی  داعشە، ئەمە ئەو پەیامەیە كە لەشانۆیی یەكە تێگەشتم.
شێواندنی مێژو ، ڕەخنە وەك دیفاكتۆ:

گەر نوسەرو دەرهینەر زویر نەبن دەلێین ئەم شانۆیی یە  شانۆیی یەكی ئایدیولۆژی پوخت بوو، چونكە لەچركەساتی دەركەوتنی كارەكتەرەكان و یەكەم دیالۆگی نێوانیان  و بینەربە پۆشاكی دەسەڵاتداران و بەرگی پرتەقاڵی قوربانی یەكە  تێ‌ دەگات ئاراستەی شانۆی یەكە بەكوێ‌ دەگات ،هەڵەی دەستپێك لەنازناوەكەیەوە كە (حەللاج) ە  ،نوسەر و دەرهینەر لە  فلاش باكی نمایشەكەدا ولە تیكستەكەدا بەپیشەگەری هەللاجی وشیكەرەوەی لۆكە دەیناسێنن ،بەڵام لەڕاستیدا نازناوەكەی لە زمان پاراوی و توانایی كرۆك دەرهێنان و پوختەی قسەكان وەرگرتوە ، سەرچاوەكان دەڵێن :( كان یخرج لب الكلام  كما یخرج الحلاج لب القگن بالحلج ، وقیل كان یقعد بواسگ  بدكان حلاج ، فمچی الحلاج فی حاجە  ورجع  ، فوجد القگن محلوجا مع كپرته  فسماه  ا لحلاج )* ،  هاوكات وەك وتمان  (ناكرێت بە بەهاو پرەنسیپەكانی ژیانی ئەمرۆ هەڵسەنگاندن و لێكدانەوە بو ڕوداوەكانی مێژوو بكەین ،بەڵكو دەبێت بگەرێینەوەبۆ ئەو تەرزی ژیان و هەلو مەرجەی خەڵكەكە تیایدا ژیاون ، ناكرێت بە پرەنسیپ و یاساكانی مافی مرۆڤ وئازادی رادەبرین كە ئەمرو وەك بەهاو پرەنسیپی دیموكراسی  مامەلەی لەتەكدا دەكەین دادگایی دوێنێ‌ بكەین.  ئەمە ئەو هەڵەزانستی یەیە كە شانۆیە كە تێ‌ ی كەوتوە، ئەو كارەكتەرەی ڕوداوەكان مان بۆ دەگێڕێتەوە وەك لە دەلیلەكەدا هاتوە (حیكایەتخوانە) جیاوازی یەكی جەوهەری هەیە لە نێوان حیكایەتخوان و لێكۆڵەری مێژوو،حیكایەت و ڕوداوی مێژوویی !!. بۆسەلماندنی ڕوداوی مێژویی دەبێت  تویژینەوەو لێكۆلینەوەی زانستی بنوسرێت و دەكیومینت و ئەرگیومێنت بهێنرێتەوە وپاڵپشتی بەهێزی بكات ، مەرجی سەرەكی توێژەر بێ‌ لایەنی بونە لەپیناو گەشتن بەڕاستی ڕوداوەكان ، بەڵام حیكایەت هەموو كەسێك دەتوانیت بۆ شەو چەرەو خەواندنی مندال و خوش كردنی بەسەر هاتیك پەنای بو ببات ،زۆرجار حیكایەت داڕێژراوی خە یاڵە و لە وانەیە لە واقعدا بونی نەبێت ، دیارترین رەخنە ئەوەیە نوسەر  وەك حیكایەتخوانی لەبەسەر هاتێكی دژوار ی مێژویی دەڕوانێت ،هێرمێنۆتیكەی نێگەتیفی تێكست لە وێدایە نوسەر حەز و خواستی خۆی لە ڕوداوێكی مێژویدا دەبینێت و ڕاو بۆ چونەكانی دەخاتە سەر زاری پاڵەوانەكە(حەللاج) دەیانڵێتەوە ، وەك وتمان یەك دوانێك  لە ئۆرێنتالیستەكان  كەسایەتی (حەللاج) بەو شێوە دەخوێننەوە كە نوسەری ئەم شانویی یە دەیخوازیت ، شارەزایانی مێژوو بەگشتی ئامانجەكانی ئورینتالیستەكان لە نوسینەوەو  داڕشتنی تەرزی ژیانی كۆمەڵگەڕۆژهەڵاتی یەكان زۆر باش دەزانن ،گەر پێمان دەوترێت ئەمە كارێكی فەنتازی و ئیستاتیكی شانۆیی یە ،ئەوا دەڵێین فۆرمی تر هەبوو پەنای بۆببرێت وەك دواتر ئاماژەی بۆدەكەین .

ڕاستی یەكە ئەوەیە كە سەدەی سێ‌ یەم و چوارەم دەیەها بزاوت و بزوتنەوەی كومەڵایەتی تیایدا ڕوی داوە ، لەو قوناغەدا سێ‌ بزوتنەوەی سەرەكی سەریان هەڵدا بوو ( بابەكی یەكان ، زنجی یەكان ، قەرمتی یەكان )ئەم  بزاڤانە فیكرو تیورو بانگەشەكاری تایبەت بەخۆیان هەبوە و هاوكات لە هەردوولاوە ( ئوپوزسیون و دەسەڵات )  دینیان  وەك ماسكێك بەكار هیناوە بۆ سەركەوتن یا فریودان  یا پاكتاو كردنی نەیارەكان ، بە حوكمی ئەوەی تەرزی فیكری دینی و شیوازی ژیانی كومەڵگەكان ،هەست و سوزی ئاینی باڵاپوشی بوە  و تەواوی بزاڤ و بزوتنەوە سیاسی و چینە كومەڵایەتی یەكان  بە فكری دینی گوزارشتیان لە ئامانج و خواست و دیدەكانیان كردوە چونكە لە و چاخەدا و تاهەنوكەش خەڵكی لەو زمانی ئاخافتنە باش تێ‌ دەگەن وحەزیان لێ‌ یەتی ، راستی یەكی حاشا هەڵنەگرە كەبەرژەوەندی تایبەت و  خواست و ئامانجی دونیایش خوی لە پشتیانەوە مەڵاس دابوو، گەر بێ‌ ویژدانانە دین بەكار بهێنرێت باشترین فاكتەری فریودانە. بەڵام جیاوازی یەكی جەوهەری هەیە لە نێوان ئەوەی بلێین دەسەڵاتداران هەمیشە دینیان بە ئاراستەی نێگەتیفدا كردوەتە پاساو بۆ درێژە دان بە تاڵانكردن و چەوساندنەوەی هەژاران لە گەڵ ئەوەی بڵێین   دین هەمیشە لەبەرەی دەسەڵاتداراندا بوە دژی چەوساوەكان و فاكتەریكی تلیاك ئاسا بوە بۆ چەوساندنەوەی زەحمەتكێشان و دین پروسەیەكی غەیب سازیەو كاری كردوە لە سەر بایكوت كردن و پەراویز خستنی عەقڵ و پرۆًسەی عەقڵكاری ،بەناسینی باكراوندی فیكری و تەرزی بیر كردنەوەو نوسین و دیمانە كانی لە تیڤی یەكاندا نوسەری شانۆیی یەكە لە گەڵ بۆچونی دووەمە .

لەلایەكی ترەوە لەشانۆیی یەكەدا  تۆمەتی هەڵوەشاندنەوەی سروت و پەرستشی حەج نەدراوەتە پاڵ  حەللاج ،شێواندنەكە لەوێدایە گوایە حەللاج وتویەتی: تێر كردنی سێ‌ منداڵی برسی و حەوت درهەم بخاتە گیرفانیان لە حەجكردن باشترە ؟!گەر بە سادەیی و ڕوكەشی لەم وتەیە بڕوانین قسەیەكی جوان و بە جێ‌ یە و ئەمە بۆ چونی ئەمڕۆی زۆرێك لە و خەڵكانەیە كەوەك خودی نوسەربیر دەكەنەوە،((بەلایانەوە ئاسایی یە خەڵكی بڕوات بۆ كەنار دەریاكانی جورجیا و لوبنان وتوركیاو هەزارەها دولار سەرف بكەن و گەشت و گوزارە ،بە ڵام نائاسایی یە موسڵمانێك بۆ گەشت و پەرستشێك روبكاتە حەجكردن!!!)، نوسەر ئەو بۆچونە بەمەبەستێكی تر تەوزیف دەكات و گەمە بە هەستی بینەری شانویی یەكەدەكات ، ئەم گەمەیە بەسەر خەلكانی ئەكادیمی و بەئاگا تێپەڕ نابێت ، چونكە وەك زۆربەی سەرچاوە مێژویی یەكان دەلێن ، باسكردنی حەللاج لەمەڕ تێر كردنی منداڵی هەتیو پاساو بوە بَو ئەوەی خانوەكەی بكاتە قیبلەی خەڵكی ،ڕاستی یەكە ئەوەیە حەللاج پاش ئەوەی خۆی لی بوبوە  خودا و خودای لە خویدا توانبویەوە ، بەخەڵكی رادەگەیاند كە هەر موسڵمانێك حەوت جار تەوافی ماڵ وخانوەكەی ئەو بكات وەك پروسەی حەجكردن بۆی دێتە ئەژمار كردن ، واتە دەیویست یەكیك لەپایە سەرەكی یەكانی ئیسلام لەبەر یەك هەڵوەشێنێتەوەو لەبەها سروتی و پەرستشی یەكانی پوچەڵی بكاتەوە ،ئەوەش لە یاد نەكەین كە حەللاج ڕاستەوخۆ و ناڕاستەو خۆ  بەشداری بزاڤێكی سیاسی بوە ، بەشێوازێك لەشێوازەكان  خەڵكی بۆ كۆیلایەتی خۆی دەویست،لە ڕەهەندێكی ترەوە نوسەری شانویی یەكە  هەندیك وتەو  قسەی بەناوبانگ و موتەداوەلی  دونیای دوێنێ‌ و ئەمرۆ  لەزاری كارەكتەرەكان دەڵێتەوە ، وتەیەكی غەزالی لەسەر زوبانی شوشتەری دەهینێتەوە ( الناس نیام فاژا ما ماتوا انتبهوا )، وتەیەكی  بەناوبانگی (برێخت ) لەسەر زاری حەللاج دەڵێتەوە ( ئەوەی لەڕاستی تێ‌ ناگات گەمژەیە ، ئەوەی تێ‌ دەگات و خۆی گێل دەكات تاوانبارە ) ، هەندێك نمونەی تر هەبون بەڵام بەداخەوە لەبەر بێ‌ كاتی نەمدەتوانی تەواوی دیالۆگەكان تۆمار بكەم ! هەروەها چەند تێكستێكی قورئانی لەناوبەندی مەعریفی خۆیان  دەردەهینێت و لەسەر وەزنی( لاتقربوا الصلاە ) تەوزیفی دەكات بۆسەلماندنی بۆچونەكەی لە پرۆسەیەكی هێرمێنۆتیكەی نا بابەتیدا دەیانخاتە ڕوو، وەك (قل لا یعلم من فی السموات واڵارچ الغیب إلا الله وما یشعرون أیان یبعپون ) قازی بەرامبەر پرۆسەی بەكار هینانی عەقل لەلایەن حەللاجەوە بەكاری دەهێنێت (تۆعەبدێكی زەلیل و هیچ لەبارا نەبوی ) لە كاتیكدا ئایەتەكە باس لە غەیب دەكات كە وابەستەیە بە ڕۆژی رەستاخێزو هەندیك بابەت كە عەقڵی مرۆڤ پەی پێ‌ نابات وەك ( بەهەشت ، دۆزەخ،ناوگۆڕ ،مردن ، فریشتە ،...هتد) نەك بابەتە عەقلانی  یەكان  كەوابەستەن بە ژیانسازی و تێ‌ گەشتن لە حەق و حە قیقەت و ڕاڤەكردنی هاو چەرخی تێكستەكان ،لە ئایەتی دووەمدا نوسەر لەسەر زاری قازی بۆ دەركردنی حوكم و شەرعیەتدان  بە كوشتنی حەللاج ئەم ئایەتە بەبەڵگە دەهێنێتەوە (إنما جزا‌و الژین یحاربون الله ورسوله ویسعون فی اڵارچ فسادا أن یقتلوا أو یصلبوا أو تقگع أیدیهم وأرجلهم من خلاف أو ینفوا من اڵارچ ژلك لهم خزی فی الدنیا ولهم فی اڵاخرە عژاب عڤیم ) هێنانەوەی ئەم ئایەتە لەوشوێنەی شانویی یەكەدا كە بریاری دادگا لەلایەن قازی یەوە دەردەكرێت بۆ ئیدانە كردن و كوشتنی حەللاج،لەخودی ڕوداوە مێژویی یەكەدا نی یە، نوسەر دیماگوجیانەئایەتەكە  تەوزیف دەكات بۆ مەبەستیكی ئایدیولوژی دیاری كراو ، بو سەلماندنی ئەوەی كە كوشتن و قاچ و دەست برینی ئەمرۆی داعش لە دینەوە سەرچاوەی گرتوە، بێ‌ ئەوەی نوسەر  بگەرێتەوە بۆ سەرچاوەی ئایەتەكە و هۆكاری دابەزین ، تەنانەت  نوسەر جیاوازی ناكات لە نێوان ئەحكامەكانی ( زیندانی ، دیل ، تاوانباری جەنگ ) كە لە ئیسلامدا رەگیكی قوڵیان هەیە و هەریەكەیان بەیاسا نێو دەوڵە تی یەكانیش جیاوازی یان هەیە ،حەللاج زیندانی یە  و تاونباری جەنگ نی یە هەتا ئەو ئایەتە ی بو بهێنریتەوە ، هەمومان بەنوسەری شانویی یەكەشەوە دەزانین بەدرێژایی  مێژوو لە كاتی جەنگ و ئەنجامدانی تاوانی جەنگ هیچ  وڵات و سەركردەیەك لێبوردە نەبوەو نابێت و نوقڵ و شیرینی نابەخشێتەوە بەرامبەر تاوانبارانی جەنگ !! هەرچەندە بۆخۆم بە گومانم لە شێوازی كوشتنی حەللاج بەڵام گەر بەو شێوازە دڕندانەش  ئەنجام درابێت ئەوا تەواو پێچەوانەی تیكستە قورئانی یەكانەو بێ‌ حورمەتی بوە بەرامبەر كەرامەتی مرۆڤ كە ئیسلام داكۆكی لێ‌ دەكات،ئیدی هەركەس ئەنجامی دابێت چونكە پێوەرمان تێكستە قورئانی یەكان و بەهاو پرەنسیپەكانە نەك كەسایەتی یەكان.

چپەیەك بۆ دەرهێنەر :

سەبارەت بە دەرهێنەر پێم وایە خەیاڵ فراوانی زیاتر دەیتوانی شانۆیی یەكە جوانتر بكات وەك جلو بەرگ و دیكۆر و ..هتد ،بەڵام بەبوچونی من گەورە ترین ناتەواوی لە دەرهێنانەكەدا ئەوەبوو گرێ‌ ( عقدە ) لە شانۆیی یەكەدا نەبوو ، ئەگەر قازی بێ‌ لایەن بوایە تا كۆتایی و ڕۆڵی دیالۆگ و مونازەرەو تاوانباركردن بدرایەتە  یەكێك لە نەیارەكانی حەللاج ، بینەر پرسیاری بۆ دروست دەبوو !خوازیاری ئەوەدەبوو بیزانیایە لە كۆتایدا قازی هەڵوێستی چی دەبێت و چۆن ئەم كێشەیە یەك لایی دەكاتەوە؟، بەڵام لەیەكەم دەركەوتن و یەكەم دیالۆگدا ڕاستەوخۆ قازی بێ‌ لایەنی لەدەست دەدات و زۆر جار هەڵمەت دەبات بەدەستی خۆی حەللاج بكوژێت بەڵام وەزیرەكە  كە دوژمن و نەیاری حەللاجە دەستی قازی دەگرێت و ناهێلێت حەللاج بكوژێت ،قازی بەشایەرێكی سەرسەختی دەسەڵات نمایش دەكرێت و ئیدی ئەرزشێك بۆ    كارەكتەرەكە نامینێت ، یاخود(حیكایەتخوان)ە كە گەر مێژوو نوسێك بوایە و پۆشاكی مێژوو نوسێكی سەردەمی حەللاجی بپۆشیایەو  ڕوداوەكەی بگێرایەتەوە جوانترو بەهێز تر  دەبوو ، دواجار سینو گرافیاو دەرهێنان دوو دیوی یەك دراون و دووكاری جیاواز نین وەك لە دەلیلەكەدا نوسراوە ( سینو گرافیاو دەرهینان ) مەبەستم ئەوەیە لە كاتی پرۆسەی دەرهێناندا دەرهینەر كاری سینۆگرافیش دەكات و بەشێكە لەئەركەكەی ئیدی جیاوازی یەكی نابێت ،بەڵام گەر كەسێكی تر كاری سینۆگرافی ئەنجام بدات وەك هاوكاری دەرهێنەر و ئەوكات گونجاوە ئاماژە بكرێت بە كاری سینوگرافی ، وای دەخوێنمەوە ئەمە پرسێكی سایكولوژی دەرهێنەرە،

 لەپایاندا دەڵێم بریا ڕاستی یەكانی ژیانی حەللاجمان بەڕونی وەك خۆی دەخوێندەوە نەك ئەوەی لەگەڵ حەزو خواستەكانی خۆماندا دەگونجیت بیهێنین و ئەوەی ناگونجێت فڕێ‌ ی دەین ،چونكە زۆرێك لەوانەی نەیارو دژی بۆچونەكانی حەللاج بون   شایەرو خزمەتكاری دەرباری دەسەڵاتداران نەبون تا لەسەر پاشەڕۆ  و پاشماوەی ستەمكاران ژیانسازی بكەن و دین بۆ بەرژەوەندی تایبەت بەكار بهێنن ، بریا حەللاج ئەو پاڵەوانە ئەفسوناویەی خەیاڵدانی نوسەر دەبوو .ڕاستی یەكە ئەوەیە (خەڵكانێك  ئەمرۆ بەپاساوی خەباتی شاخ و نەتەوایەتی یەوە دەسەلاتیان بەدەستەوەیە كارە تیرورستی یەكانی داعشیان كردوەتە شەماعەیەك و سیپاڵی شڕو چڵكنی خۆیانی پێدا هەڵدەواسن ،دەیانەوێت قەیرانەكان و نەبونی ژیانیكی كارامەو سەربەرزانەی مرۆڤی كورد بە تاوانی داعش بناسێنن و بە كێشەی لاوەكی یەوە سەرقاڵمان بكەن .ئەمەش نەریتی وەعازەكانی دەسەڵاتە كەهەمیشە ستەمكاران و تاڵانچی یەكانی دەسەڵات  فەراموش دەكەن و توڕەیی خۆیان دەباریننە سەر ئاین وخەڵكە بێ‌ دەسەڵات و هەژارەكە .

سەرچاوە:

·         تاریخ الاسلام *السیاسی *الدینی.*الپقافی * الاجتماعی  .د.حسن ابراهیم حسن ، جلد3 ص231
·         سایتی الحوار المتمدن
·         ویكیپیدیا ،ئینسایكلوپیدیای ئازاد . 
 
                                                 



زۆرترین خوێنراو
گۆڤاری لڤین
318
ژمارە
وتار
لڤینی نوێ
59
ژمارە