كێبركیی پارتەكان
بێستون حەسەن ئەحمەد
PM:01:14---13-02-2018
ئه‌م بابه‌ته 905 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

هێشتا رۆژی هەڵبژاردنەكانی پەرلەمانی كوردستان لە لایەن كۆمسیۆنەوە دیارینەكراوە. كەچی پارتەكان لێرە و لەوێ‌ كەوتونەتە یەكتر تۆمەتباركردن‌و جوڵاندنی سۆزی خەڵكی وەك كاری لە مێژینەیان، بە مەبەستی چنینەوەی دەنگ‌و ڕاكێشانی باری سەرنجی خەڵكی بەشخوراوی ئەم هەریمە خێر نەدیوە.
دەمەوێت زیاتر قسە لەسەر ئەو ڕەخنە ناڕەوایانە بكەم، كە بەرانبەر یەكدی دەكرێن‌و بێویژدانی‌و قەبەكردن‌و گەورەكردنێكی زیاد لە پێویستی تێدایە. بە تایبەتی هەر سێ‌ پارتی ئۆپۆزسیۆنی ڕابردوو (گۆڕان‌و یەكگرتوو ‌و كۆمەڵ)‌و جوڵانەوەی نەوەی نوێ‌‌و لیستەكەی دكتۆر بەرهەم.
مێژووی بزوتنەوەی سیاسی لە باشووری كوردستان ئەوەمان پێدەڵێت، كە ئەم پارتە كوردییانە، كەی هەژموون دەسەڵاتیان هەبووبێت زۆر بێڕەحمانە یەكتریان تەنگەتاوكردوەو تا ئەو دیو دوژمنیش یەكدییان بردووە، بۆ نموونە ئەوە مامەڵەی خراپ‌و قۆرخكارییە ڕووداوەكانی (31 ئاب‌و 16 ئۆكتۆبەرو ...هتد) یان خولفاند. هەر كاتێك هێزێك لەم هێزانە دەسەڵاتی هەبوبێت تا دوا پنتی توانەوە ئەوی دی بردووە.
ئێستا بەرەی گەندەڵ‌و ستەمكار‌و بەرەی بەناو دژە گەندەڵ‌و دادپەروەر‌و گۆرانخواز تا ڕادەیەكی باش لە یەكدی جیادەكرێنەوە. گەندەلییەكان تا ئێستا بە جۆرێك لە جۆرەكان زیاتر لە سەر یەكییەتی ‌و پارتی ماڵن. حوكمڕانی بیست‌و حەوت ساڵی ڕابردوو ئەوان بوون. كەچی ئەم هێزە نوێیانە ئەوەندەی بە یەكدییەوە خەریكن نیو هێندە بە یەكییەتی ‌و پارتییەوە خەریك نین.
گۆڕان ‌و یەكگرتوو دوو هێزی قوربانیدەر، هەردووكیان بارەگایان سووتاوە، كادریان نانبڕاو كراوە، بە جۆرێك لە جۆرەكان غەدر‌و ناحەقیان بەرانبەر كراوە. كەچی پەیج‌و كادیرەكانی ئەم دوو حیزبە بە ئاشكرا هێرشی ناڕەوا دەكەنە سەریەك، ئەوەندەی بە خۆیانەوە خەریكن، نیوەی ئەوە دوای ستراتیژو بەرنامە پەیڕەو بەندانەكەی خۆیان نەكەوتوون. نموونەكانی ئەم هێرشانە زۆر ڕوونن، پەیج‌و كادێرەكانی یەكگرتوو پێیانوایە كەڵتووری جنێو فرۆشی یەكێكە لە ئەدەبیاتی سیاسی گۆڕان، پەیج‌و كادێرەكانی گۆڕانیش پێیانوایە كەڵتووری حیزیی‌و بیوەیی داهێنراوی یەكگرتووە. ئەم هێرشانە بەمەوە ناوەستن ‌و پەلاماری ڕەمز‌و كەسە پیرۆزەكانی یەكتر دەدەن. ئەوكاتەی (حاجی كاروان) دەڵێت: (ئێمە كە مردین لە ناو خەڵكدا دەنێژرێین نەك لە گردەكان)، دەست بردن بوو بۆ سەركردەیەك كە میللەتێك قەرزاریەتی. تەنها كتێبەكانی نەوشیروان مستەفا بێ‌ خەبات‌و تێكۆشان بەسن بۆ ئەوەی چەندین سەدەی تر شانازی بە كاریزمایی‌و بیرتیژی‌و زیرەكی ئەم پیاوەوە بكرێت. من دەلێم تاپسپۆڕیت زانستی زمان نەبێت لە مەزنی ئەم پیاوە تێناگەیت، بڕۆ دوو كۆرسی سیمانتیك ‌و پراگماتیك بخوێنە بۆ ئەوەی بزانی كورد كێی لە دەستداوە؟ بۆ ئەوەی چنینی ورد لە چیوەی لەبار ‌و مەبەستداردا ببنیت‌و لەگەڵ هەموو وتراوێكدا نەوتراوێك ببستیت، گوێی لە ترپەكانی دڵی ئەم سەركردەیە بگرە.
ئەو كەسایەتیانەی كە گۆڕانەكانیش لە پەیجەكانیانەوە پەڵامارییان دەدەن‌و هەوڵی ڕوشاندنی كەسایەتی لەكداركردنیان دەدەن، برتیین لە (دكتۆر عەلی قەرەداغی‌و سەید ئەحمەد‌و...هتد). كە ڕاستییەكەی بێویژاندنییەكی گەورەییە ئەم دوو كەسایەتییە بەو ڕادەیە تۆمەتبار‌و تاوانبار بكرێن.
هاوڕیانی بەرێز دیل كوشتن ‌و سەنگەر لە یەكگرتن‌و كلكگرێدان لەگەڵ دوژمن‌و نەرمی نواندن لەگەڵ دوژمنان‌و توندوتیژبوون بەرانبەر میللەتی خویان پیشەی لە مێژینەو هەمیشەیی هەندێك لەم بەناو سەركردانەبووە.
من پێم سەیرە یەكگرتوو كێوێك لە گەندەڵی كە یەكیەتی‌و پارتی دروستیانكردووە نابینێت، كەچی زەرەبینی بەدەستەوەیە بۆ گۆڕان، تێناگەم سوتاندنی بارەگا‌و كەناڵی ڕاگەیاندن‌و كوشتنی ڕۆژنامەنوس ‌و داخستنی پەرلەمان‌و ناردنە ماڵەوەی وەزیر تاوانە یان ناشتنی نەوشیروان مستەفا لە گردێكدا؟ ڕێكخەری ئێستای گۆڕان دەوڵەمەندە یان سەركردەكانی یەكییەتی‌و پارتی؟ نەك سەركردە بگرە ئەم منداڵومەزنانەی كە لە ئەولادی ئەم عەسرە بەو لاوە هیچی تر نین؟ بۆ بلاجكتۆر لە عەیبەكانی یەكتری دەدەن؟ ئێوە دەزانن خەڵك هەبووە بەعسی بوەو ئێستا بە پلەی زۆر بەرز خانەنشین كراوە‌و موچەی بەلاش وەردەگرێت! ئێوە دەزانن خاوەنی سرودی سەرۆكمان زێڕە، ئێستا لە هەولێرەو خانەنشینی پێشمەرگەیە‌و وەتەنیەتمان پێدەفرۆشێت! خۆ هیچ نەبێت ڕێكخەری ئێستای گۆڕان ساڵانێك لە تەمەنی لە شاخ بردووەتەسەرو پێشمەرگەبووە.
كارەساتە سەركردە دڵ سەوزەكانی گۆڕان هاۆڕی مشەخۆر‌و بودەڵەكانی خۆیان بە باشتر دەزانن، بەراورد بە سەركردە دەست‌و داوێن پاكەكانی یەكگرتوو. هەرگیز پێموانەبووە گردی زەرگەتە گەڕاوەكەی خورماڵ بێت! بە چونت بۆ گردی زەرگەتە لە هەموو دەست‌و داوێن پیسی‌و ناپاكیانە پاك بیتەوە، كە كەمتەرخەمیت نەكردووە لە ئەنجامدانیاندا. بە هەمانجۆر پێم وانەبووە لە ئانی بوون بە یەكگرتوودا مۆركی پاكی‌و پەپولەیت لێبدرێت. كورتی كرمانجی هەموو گۆڕانەكان نەوشیروان مستەفا نین‌و هەموو یەكگرتووەكانیش شەماڵ موفتی نین. ئەم دووانە دووبارەبونەوەیان ئاسان نییە. لێرەدا پێویستە مرۆڤ بە ئینسافەوە قسە بكات لەناو نەوەی نوێی گۆڕاندا كۆنە یەكگرتووەكانی وەك (یوسف محەمەد‌و هۆشیار عەبدوڵا‌و ...هتد) زۆر باشتر دەرچوون لە كۆنە یەكییەكانی هاوڕییان، كە هەر زوو خویان‌و بیروباوەریان بۆ چوار درهەم فرۆشت‌و درۆیان لەگەڵ خوا‌و گۆڕان‌و دەنگدەركانیشیاندا كرد.
هەرچی نەوەی نوێ‌‌و گۆرانیش هەیە، پەیوەندییان لە گۆڕان یەكگرتوو باشتر نییە! شاسوار عەبدلواحید دوای بەربوونی لە زیندان‌و لەشاشەی تیڤییەوە وەسفی ئاسایش ‌و زەمی گۆڕانی دەكرد! ئەم بەرێزە سەری زمان‌و بنی زمانی نەوشیروان مستەفایە، كەچی زەمی بزوتنەوە‌و هاوخەباتەكانی دەكات. پێیوایە هەموو ئەم حیزبانە كولیچە‌و گاڵگاڵی یەك هەویرن. ناحەقییەكی گەورەیە گۆڕان‌و یەكییەتی ‌و كۆمەڵ‌و پارتی بەیەك چاو سەیربكرێن.
گۆڕانخوازەكانیش ئەوەیان لە بیر چوەتەوە، كە سەرپێی خستنی كەی ئین ئین‌و هەڵمەتی هەڵبژاردنەكانی گۆڕان‌و بانگەشەی كاندیدەكانیان دەستی مادیی ‌و مەعنەوی شاسواری تێدا بوو. لیستەكە شاسوار بە دوكانی سیاسی ‌و هاوشانی ئەو حیزبانە دەچوینن، كە تەمەنیان نیو سەدەیە‌و تاكە كورسییەكی ئەنجومەنی پارێزگاشیان نییە. گۆڕانخوازەكان لە تاو حەماسەت ئاگایان لەوە نییە، كە خوشكەكەی شاسوار سەرۆكی فراكسیۆنەكەیانە لە پەرلەمانی عێراق.
كۆمەڵ‌و یەكگرتوو دوو هێزی سیاسی ئیسلامین، كە تاڕادەیەك فیكری سیاسیان نزیكە لە یەكەوە. كۆمەڵ، یەكگرتوو بەبێ‌ ئیرادەو ترسنۆك ‌و پاشكۆی پارتی‌و شەرمن لەبەردەم یەكییەتیدا لە قەڵەم دەدا. یەكگرتووش كۆمەڵ بە فریودراو ڕەدكەوتویی گۆڕان‌و هەڵەشە‌و لۆكاڵی دەزانێت.
ئێوە كە هەردوكتان قوربانی دەستی ئەم دوو هێزە نادیموكراتیەن، بۆ بەدوای خاڵی لاوازی یەكتردا ڕادەكەن‌و سەنگەری دژە گەندەڵی ‌و ستەمكاریتان بیرچوەتەوە. خوێنەری بەرێز ئێستا تێگەیشتیت چەند كەس دەبێت چاویان بشۆن‌و بە دیدێكی ترەوە لە كەسەكان بڕوانن.
پارت یان لیستە نویەكەی بەرهەم ساڵح كەمتر لەم هێزانە خەریكی كێبەركییە، لە پەناوە خەریكی ڕاوكردنی هەستی خەلك‌و چنینەوە دەنگە. بە بڕوای من خراپترین جۆری گەندەڵی، بە یاساییكردنی گەندەلییە، كە بەرهەم ساڵح داهێنەریەتی. من تێناگەم دەبێت خەڵكی كوردستان ئومێدی چییان بەسەركردەیەك بێت، كە سەدان خەڵكی بە بەریوەبەر‌و وەكیل وەزیر‌و وەزیر خانەنشینكردووە، كە یەك ڕۆژ مومارەسەی ئەم پۆستانەیان نەكردووە. بڕوای تەواوم بەوە هەیە، ئەگەر بەرهەم ساڵح ئێستا سەرۆك كۆمار بوایە، كە مافی خۆیی بوو، یەكییەتی بە حیزبێكی عەیارە بیستوچوار زۆرباش دەزانی. زۆر روونە دەمەوێت بڵێم چی.
گرفتەكە لەوەدایە شانكێ‌‌و كێبەركێ‌ ئەم هێزانە تا ئەو دیو دێگەڵە ناچێت. روونە پارتی دهۆك‌و هەولێری داگیركردووە، داگیركردنی سەربازی‌و سیاسی‌و كارگێڕی...هتد. هەژموونی ناڕەوایانەی پارتی هەناسەی دیمۆكراسی لە‌و دوو شارەدا بڕیوە. وەك دەوترێت لەگەڵ چینیشدا بچێتە كێبركیوە دەیباتەوە. هەموو ئەم كێشمە كێشانە لەدەڤەری سلێمانی‌و دەوربەرییەتی‌و گرەو لەسەر دەنگدەری ئەم ناوچەییە. كە ئەمەش جگە لە دابەشبوونی دەنگ‌و بەهێزبوونی پارتی ‌و لاوازبوونی ئەم پارتانە هیچی تری لێ‌ چاوەڕوان ناكرێت.    
لێرەوە من دەگەمە ئەو بڕوایەی ئەمانە لە تولە ڕێكانی سیاسەتدا جێماون، نەك لە ڕاستە شەقامەكانی خەبات‌و بەرخۆدان ‌و ستراتیژییەتی نەتەوەیی‌و نیشتمانی‌و ئاینی ‌و ئیسلامی ‌و مێژوویدا بن. ئەمانە لەبری ئەوەی هەوڵ بۆ دەستەبەركردنی مافەكانی مرۆڤ‌و ئازادی بیروڕاو ڕاگەیاندنی ئازاد‌و سەروەری یاسا‌و سەربەخۆیی دادگاكان‌و هەڵبژاردنی پاك، یان دوورخستنەوەی دەستی حیزب لە دامودەزگا‌و دامەزراوەكان‌و  ئازادكردن‌و سەرپێ‌ خستنی زانكۆكان بكەن. خەریكی ملشكاندنی یەكترن.
بڕوام بەو كارەیە دەبێت یان دەستی بۆ نەبرێت یان بەتەواوی تەواو بكرێت. یەكییەتی‌و پارتی كەڵكی حوكمڕانیان نەماوە، كەڵكی هاوپەیمانی ‌و حكومەتی شەراكەتی نیشتمانیان نەماوە. بۆگەنیان كردووە بۆگەنی سیاسی‌و كارگێڕی‌و دارایی‌و ...هتد، دەبێت قادرمە لە سەرەوە پاكبكرێتەوە نەك لە خوارەوە. تەنانەت قادرمەكانی خوارەوەی یەكییەتی كە بریتیین لە كادێرە ناوەندییەكانی. پڕە لە كەسانی دڵسۆز‌و ماندوو خاوەن هەڵوێستی نیشتمانی‌و نەتەوەیی ‌و دە ئەوەندەی من خەم لەم دۆخە دەخۆن بەڵام دەسەڵاتیان نییە. بەكورتی یەكییەتی ‌و تەنانەت پارتیش كەسی باشیان تێدا ماوە. بەڵام سوودی چییە من چەند دەسەڵاتم هەیە ئەوانیش هەر ئەوەندە.







زۆرترین خوێنراو
گۆڤاری لڤین
318
ژمارە
وتار
لڤینی نوێ
59
ژمارە