نەوشیروان موستەفا، سیاسییەکی غیاب
سەرهەنگ جەمال
PM:01:19---07-01-2017
ئه‌م بابه‌ته 1217 جار خوێنراوه‌ته‌وه‌‌

   لە کۆمەڵگەی ئێمەدا کایەی سیاسی زۆرجار لە نێوان جەمسەرە جیاوازەکانییدا سەری کێشاوە بۆ توندی و ئاڵۆزیی، لە ئاڵۆزیشەوە چووە بۆ نەهامەتی و وێران بوون، هەندێجار سیاسی وه‌ها هەیە کاتێک کایە بەم پنتە دەگات، مەیدانی سیاسەت جێدەهێڵێت. ئەمەش بەدیوێکی تر دۆخی سیاسی هێندەی تر ئاڵۆز دەکات.
     ئەمڕۆ بارودۆخی سیاسی كوردستانی عێراق لەم تەنگژەدایە، کایەی سیاسی گەیشتووە بە نەهامەتی و هەندێک سیاسیش هەیە پشتیان تێکردووە، وەکچون هەندێک سیاسیش هەبووە ڕۆڵیان گێڕاوە لە تێکشکاندن و مایە پووچ کردنیدا، لەم ڕووە دەکرێت بڵێن بەشێکی زۆری سیاسیەکانی ئەمڕۆمان ئەسپی خۆیان تاو داوە و تا ئەوپەڕی وێران کردن لەگەڵ ژیان و دۆخی سیاسی هەرێمدا ڕۆیشتوون، هەرچۆن بێت سیاسەت و کایە کردن لەسیاسەتدا جۆرێکە لە ئامادەبوونی سیاسی تا خۆی و بەرنامە سیاسیەکەی بەو خواستەی کە خۆی هەیەتی نمایش بکات. هەندێکجار سیاسی دەتوانێت لە حاڵی ئامادە بونیدا ڕۆڵی باش و خراپ ببینێت، وەکچۆن سیاسیش هەیە لەحاڵی غیاب بونیدا دەکرێ ڕۆڵی خراپ و باش بگێڕێت. دەتوانین ماندێلا وەک نمونە وەربگرین کە لەدۆخی غیاب بونیدا هەمیشە ڕۆڵێکی ئەکتیڤ و باشی هەبووە، بەسەر کۆمەڵگەکەیەوە ئاگایی هەبووەو غیاب بونی نەیتوانیووە کاریگەری سلبی جێبهێڵێت، هەمیشە حیساب بۆ ڕا سیاسیەکانی کراوەو نەتوانراوە ڕۆڵی لەبەرچاو نەگیرێت. لەبەرانبەریشدا سیاسی هەیە لەحاڵی غیاب بوونیدا ڕۆڵی خراپ دەگێڕێت، چونکە دەتوانێت ڕۆڵ ببینێت و نایبینێت، لەدواجاردا ئەم ئاکامە کۆمەڵگەکەی ڕوبەڕوی داوەشان دەکاتەوە.
     لە کۆمەڵگەی ئێمەدا دەتوانین نەوشیروان موستەفا وەک سیاسیەک کە غیاب بونی ڕۆڵی خراپی دوای خۆی جێهێشتووە وەربگرین، وەکچۆن دەتوانین بڵێین ئامادەبوونیشی هەندێکجار ڕۆڵێکی خراپی پێداوە، چونکە ئەم سیاسیە هەمیشە لە کاتی هه‌ستیار و زەروردا بێدەنگی هەڵبژاردووە، هەر کات پێویست بووبێت لەئامادە بوونیدا لەکارکردن وەستاوە، ئێستاکەش لە دۆخی غیاب بوونیدا هەمان ڕۆڵی خراپ بۆ کۆمەڵگەکەی دەگێڕێت، چونکە ناتوانێت کەڵک لە قورساییە سیاسیەکەی وەربگرێت، ئەمەش ڕووبەرێکی فراوانی سیاسی دروست کردووە کە لە لایەن هاوپیشە سیاسیەکانیەوە داگیر بکرێت و لەئەنجامدا لەبری ئەوەی کەڵکی باشی لێ ببینن، تا ئەو پەڕی خراپ بوون کەڵکی خراپیان لێ بینیووە، چونکە سیاسەت وایە کاتێک نەیارەکەت غیاب یا بێدەنگ دەبێت ئیتر هەموو ئەگەرو خواستێک دەکەوێتە بەردەمت، چۆنت بوێت دەتوانیت بەو شێوەیە هەڵیسوڕێنیت.
     نەوشیروان موستەفا لەو کاتەی کە بارودۆخی ژیانی خەڵکی دەگات بە لوتکەی نەهامەتی ئه‌وا غیاب بوون و بێدەنگی هەڵدەبژێرێت، واتە کاتێک سیاسەت گۆڕاوە بۆ نەهامەتی، ئەو مەیدانەکەی جێهێشتووە. ئەمەش کۆمەڵگە و ژیانی بەو ئاکامە گەیاندووە کە ئەمڕۆ پیایدا تێدەپەڕین.
    لە سیاسەتدا یا نابێت هەنگاو هەڵبگریت، یان کەهەڵتگرت پێویست دەکات تا ئەوسەری بچیت، دەنا دواجار دۆخێک دروست دەبێت لە ئەگەری باش بوونیدا هیچی بەر تۆ ناکەوێت، بەڵام لە ئەگەری خراپ بونیدا دۆخەکە دەبێتە وێرانەیەک و بەسەر تۆدا دەشکێتەوە، چونکە هەنگاوەکانی تۆ ڕۆڵیان هەبووە لە دروست کردنی دۆخێک و گواستنەوەی لە وەستاوە بۆ دۆخێک پڕ بووبێت لە جوڵە. ئەم پیاوە سیاسیە غیابەی ئەمڕۆ، هەمیشە کە هەنگاوی هاویشتووە جوڵەیەکی دروست کرووە. وەستانی خستوەتە سەرپێ، بەڵام دواجار خۆی وەستاوەو بێدەنگ بووە. لە دواتریشدا دۆخە جوڵاوەکە لەل ایەن تەرەفەکانی بەرانبەرییەوە لە بری ئەوەی بەرەو باش بوون ببرێت، بەرەو وێرانكردیان بردووە، بۆیە ئەم وێرانیە لە هەرێمی كوردستاندا ئەمڕۆکە هەرچی بێت ئەویش هاو پشکە تیایدا.
    ئەمڕۆ دۆخی نالەباری ژیانی خەڵکی ئەوە دەخوازێت سیاسی لەم شێوەیە یان بەیەکجاری لە سیاسەت دوور بکەوێتە تاوەکو بەهەبوونی لە کایەی سیاسییدا نەبێتە رەقەمێک و دواجاریش خۆی بخاتە بەر لاتەریک و غیاب بوونەوە، چونکە دەکرێت بە رۆڵبینین ببێتە مایەی ئومێدی خەڵکی و بە غیاب بوونیشی بەرەو نائومێدی و نەهامەتیان ببات،. یاخود ئەگەر دوورناکەوێتەوە بە فعلی دەسپێبکات و ڕێگە لە پاوانخوازی نەیارە سیاسییەکانی بگرێت. لەڕاستیدا سیاسەت بە هەر شێوەیەک بکرێت بەو شێوازە ناکرێت کە ئەم پیاوە دەستی داوەتێ، چونکە ئه‌م شێوه‌ كاركردنه‌ی نه‌وشیروان مسته‌فا تەنها خۆی تووشی گرفت ناکات بەڵکو ژیانی خەڵکیش ڕوبەڕووی گرفت و مەینەتی دەکاتەوە.
    دواجار سیاسی دەبێت هەمیشە بەدوای دەرەچەو ئیختیاری نوێدا بگەڕێت، ئەگەر ئەم پیاوە سیاسییە بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە خۆی لەبەردەم دوو ئیختیاری وەکو یا هەڵبژاردنەوەی بارزانی یا گەیشتن بە دۆخێکی نەخوازراوی وەکو شەڕ (وەک ئەوەی زۆرێک لەخەڵکی ئاساییش دەیڵێن) ببینێتەوە، ئەوا بەمە ناوترێت سیاسی و سیاسەت کردن، چونکە سیاسەتکردن بابەتێکی زانستییەو بۆ ئەوەی ببیتە سیاسی پێویست دەکات ئەو قۆناغە گشتییەی خەڵکی تێپەڕێنیت کە لەیەک دەرەچەوە ڕووداوەکان دەبینن و دەیانخوێننه‌وه‌، پێویست دەکات پڕ بیت لەسەرکێشی و تەجاوز کردن، بۆ ئەوەی بتوانی کۆمەڵگە لەدۆخێکەوە بگوازیتەوە بۆ دۆخێکی تر، وەکچۆن بە هەر کەسێکیش ناوترێت کۆمەڵناس کە ئیش لەسەر کۆمەڵگە دەکات، ئەگەر نەتوانێ پێش دیاردە تازەکانی کۆمەڵگە بکەوێت و بیانخوێنێتەوە، بۆ سیاسەتیش دۆخەکە هەمان شتە، ئەگەر سیاسی نەتوانێت بەردەوام ئیختیاری نوێ و کایەی نوێ بدۆزێتەوە، ئەوا پێی ناوترێت سیاسی.






زۆرترین خوێنراو
گۆڤاری لڤین
318
ژمارە
وتار
لڤینی نوێ
59
ژمارە