سولەیمان موعینی قوربانی دەستی ئەوانەی هانای بۆ بردن

مەسعود بارزانی: ناچاربوین بیکوژین

15.05.2020

لڤین: 

سولەیمان موعینی ئەو شۆڕگێرەی هانای بۆ پارتی و برد و دواتر پارتی خۆی تەرمەكەی رادەستی ئێران كردەوە و بەناو شاردا گێڕایان و سەرۆکی ئێستای پارتیش نیگەرانە لە كوشتنی ئەو شۆڕگێرە و دەڵێت ناچاربوین بیكوژین. 

سولەیمانی موعینی، كوڕی محەمەد موعینی وەزیری ناوخۆی كۆماری كوردستان بوو، ساڵی 1933 لە شاری مەهابادی رۆژهەڵاتی كوردستان لەدایكبووە دوای ڕووخانی كۆماری كوردستان باوكی دەستگیردەكرێت و ڕادەگوێزرێت بۆ تاران.

ئەو ماوەیە بە دەربەدەری بەسەردەبەن و ئەم شار و ئەو شاریان پێدەكرێت لە مەهاباد و تەورێز و تاران خوێندوویەتی لە ساڵی 1953وە واتە لە تەمەنی 20 ساڵیدا بەشداری چالاكسی سیاسی دەكات و لە چوار چێوەی رێكخراوی لاوانی حزبی دیموكرات. 

دوای بەشداری كردنی سولەیمان لە چەندین چالاكی سیاسی و سەربازی جارێكیتر وەك بارمتە باوكی دەستگیر دەكرێتەوە و داوای لێدەكەن سلێمان رازی بكات بۆ ئەوەی خۆی رادەستی دەوڵەت بكات بەڵام ئەو پیلانەیان ئەنجامی نابێت، بەڵام پاش ماوەیەك دەیەوێت بەرەوتاران بڕوان لە رێگا دەستگیر دەكرێت و لەبەرامبەر بڕی 10 هەزار تمەن ئازاد دەكرێت. 

دوا یكپكردنەوەی شۆڕیش كوردی لە رۆژهەڵاتی كوردستان و ئەو بێهیواییەی كە خەڵكی رۆژهەڵاتی گرتبوویەوە بە روخانی دەوڵەتی كۆماری مهاباد، جارێكیتر سلێمان موعینی كە بەفایەق ئەمین ناسرابوو دەستدەكاتەوە بە بونیاد نانەوەی حزبی دیموكرات بە هاوكاری چەندین كەسایەتی بەناوبانگی دیكە. 


سەرەتای جوڵاتەوەكەی لەساڵانی 1967 بۆ 1968 بوو سولەیمان موعینی (ناسراو بە فایەق ئەمین)، مەلا ئەحمەد شەڵماشی (ناسراو بە مەلا ئاوارە)، ئیسماعیل شەریفزادە، محەمەد ئەمین سیراجی، قادر شەریف، خەلیل شەوباش و عەبدوڵا ئیسحاقی ناسراو بە ئەحمەد تۆفیق و ژمارەیەكی تر لە هاوڕێكانیان كۆمیتەی شۆڕشگێڕیان دامەزراند.

لەو كاتەدا تەنها هێزی كوردی كە خۆی بە خاوەنداری كردن لە میراسی كۆماری مهاباد دەزانی پارتی دیموكراتی كوردستان بوو بە ڕێَبەرایەتی مەلا مستەفا بارزانی،  ئەم گروپە رۆژهەڵاتیە لەگەڵ مەلا مستەفا دەستبەكار دەكەن و دەیانەوێت بە هاوكاری ئەوان بونیادی حزبی دیموكرات بنێنەوە. 

هەر لەو دەمەدا رژێمی شای ئێران بە ترسانی لە كاریگەریەكانی موسەدیق لە ئێران و بونی ئەم گروپەش لە كوردستانەكەیدا مەترسی گەورەی دەبینی بۆیە رێكخراوی هەواڵگری ساواكی بەكارهێنا بۆ كۆكردنەوەی زانیاری و تێكدانی ئەو گروپە. 

هەر لەو ماوەیەدا بەهۆی هاوكاریەكانی ئێران بۆ مەلا مستەفا و سەركردەكانی شۆڕیش ئەیلول، داوایلێكردن ئەو گروپە رۆژهەڵاتیەی موعینی و مەلا ئاوارە سەرپەرشتی دەكەن لە گەورەبوون رابگیرێن، بەڵام بەشێَك لە سەركردەكانی ئەو كاتی پارتی لەیەكەم جاردا زۆر بە گرنگیەوە ئەو بابەتەیان نەبینی، تا ئەو كاتەی حكومەتەكەی شای ئێران بە توندی پارتی دیموكرات ئاگادار دەكاتەوە. 

یەكەم روبەڕبونەوەی پارتی بۆ موعینی و هاوڕێكانی
لە هەنگاوی یەكەمی پارتی بۆ روبەڕوبونەوەی سولەیمان موعینی و هاوڕێكانی بە هاوكاری ساواك دەستیان كرد بە ناوزڕاندنی لەناو خەڵكیدا، دواتریش بەناوی دادگایی كردنی شۆ{ش و وەرگرتنی زانیاری بەشێوەیەكی نهێنی دەزگای پاراستن فەرمانی دەستگیر كردنی ئەو گروپەی دەركردبوو مو عینی و هاوڕێكانی زانیاریان هەبووە  ئەو بارەگایەیەان  لە گوندی دێرێ بڕیارە پاراستن بیدات بەسەریدا بۆیە چۆڵی دەكەن و دوور دەكەونەوە. 

هەرلەو كاتەدا كە پێشمەرگەكانی پارتی دەدەن بەسەر ئەو گوندەدا هاوسەر (مریەم عومەری) و كوڕەكەی دەستگیردەكرێن سیامەند موعینی، هاوسەرۆكی پارتی ژیانی ئازادی كوردستان كوڕی ئەو شۆڕشگێڕەیە و لەو كاتەی ئەو رووداوە رویداوە تەمەنی تەنها 8 ساڵ بووە بەڵام دەگێڕێتەوە لەلایەن ئەو پێشمەرگانەوە سووكایەتی زۆر بەمن و دایكم كرا، ئەو هێزەش كە هاتبوون كاتێك گەورەبوونم زانیم لەلایەن حەسۆ میرخان بەرپرسی پارتی لە قەڵادزێ و پشدەر سەرپەرشتی دەكران. 

سەرچاوە مێژوویەكان دەگێڕنەوە موعینی نامەیەك دەنوسێت بۆ ئیدریس بارزانی، تیایدا دەڵێت، كوردایەتی وا نابێت، ئەگەر كوردستان بەو ژن و كوڕەی من ڕزگاری دەبێت ئەوا من ئەوان دەكەمە قوربانی، هەر لەو كاتەی مریەم عومەری و سیامەند لە سەنگەسەر دەستبەسەرن سامرەندیش دەبێتە ئەندامێكیتری خێزانەكە. 
دوای ئەوەی شێخ لەتیفی حەفید، كە پێگەیەكی كۆمەڵایەتی و سیاسی گەورەی هەبووە، هاوكاری موعینی دەكات و و داڵدەی دەدات هاوسەر و منداڵەكانی لە دەستبەسەری رزگار دەبێت و بۆ ماوەیەك لە نزیك ماڵی شێخ لەتیفی حەفید دەمێننەوە. 

 ساواك بە چەندین نامەی بەردەوام داوا دەكات بارزانی و حزبەكەی هەرچی زووە ئەو كەسانە بكوژن و تەرمەكانیان رادەست بكەنەوە، پاراستنی پارتی بۆ ئەوە پلانی دانا لە كاتێكدا دەیزانی موعینی و هاوڕێانی لە هەوڵدان بگەڕێنەوە بۆ رۆژهەڵاتی كوردستان تا چالاكیان دژی رژێمی شا دەتپێ بكەنەوە، بۆیە پیلانێكی وردی دانا. 

لەو پێناوەشدا پەنا بۆ كەسێك دەبات كە بەبڕوای خۆی كەسێكی متمانەپێكراو و جێی باوەڕ بووە، ئەویش قادر تەگەرەنیە (قالە تەگەرانی) ئەو ناوە بۆ شێخ لەتیف ئاشنا بووە بۆیە شێخ لەتیف هەوڵ دەدات رێگری بكات لەو پەیوەندیە و لەڕێگای ئەو كەسەوە هەوڵی گەڕانەوە بۆ رۆژهەڵات نەدات بەڵام موعی سور دەبێت لەسەر ئەو بڕوایەی خۆی بۆیە شێخ لەتیف رێگری لێناكات. 

دوای رێكەوتنی لە سلێمانیەوە بەرە و رۆژهەڵات لە تەگەرانی سیتەكی سلێمانیدا سولەیمان موعینی و خەلیل شەوباش لەلاەیەن ئەو كەسەوە دەخرێنە بۆسەیەكەوە  موعینی و شەو باشیان دەستگیركرد. هەر لەوێدا و بە بەرچاوی موعینیەوە خەلیل شەوباش دەكوژرێت و دواتر سولەیمان موعینی بەرەو سەركردایەتیی پارتی برا. 


سولەیمان موعینی لە سەركردایەتیی شۆڕشدا چەندین سوكایەتیی پێكرا و زۆر هەوڵیاندا، بیكەنە پیاوی دەستەمۆی خۆیان، بەڵام سەرباری هەوڵە بەردەوامەكانی كەسە نزیكەكانی بارزانی، موعینی خۆڕاگریی كرد و خۆی نەدا بە دەست داواكەیانەوە.

مەسعود بارزانی لە كتێبی ”بارزانی و جوڵانەوەی ئازادیخوازانەی كورد” نووسیویەتی: هەرچەندە سولەیمان موعینی بە پێچەوانەی بەرژەوەندییەكانی جوڵانەو‌‌ی كورد هەڵسوكەوتی كرد بەڵام كوشتنی ئەو یەكێك لە ڕووداوە ناخۆشەكانی ساڵی 68 بوو. لەسەر ڕێككەوتنی پێشوەختەش لەگەڵ حكومەتی ئەوكاتی ئێران دەبوو تەرمەكەشی ڕادەست بكەینەوە.

دوای دەستگیر كردنی لێكۆڵینەوەی لەگەڵدا دەكرێت و ورد و درشتی قسەكانی و زانیارییەكانی لەسەر هەوڵەكانی هەڵگیرسانەوەی شۆڕش و ژمارەی پێشمەرگەكانیان بە دۆكیومێنت دەكرێن و دەدرێنە ساواك هەر بە پێی ئەو لێكۆڵینەوانە پارتی جوڵانەوەكەی سولەیمانی و هاوڕێكانی بە مەترسی بۆ سەر شۆڕشی باشووری كوردستان لێكداوەتەوە لە لێكۆڵینەوەكاندا چەندین جار جەخت لەوە كراوەتەوە كە كار و چالاكییەكانی ئەوان زیان بە پەیوەندیەكانی نێوان شاری ئێران و سەركردایەتی شۆڕش دەگەیەنێت.

موعینی نامەیەك دەنوسێت بۆ ئیدریس بارزانی، تیایدا دەڵێت، كوردایەتی وا نابێت، ئەگەر كوردستان بەو ژن و كوڕەی من ڕزگاری دەبێت ئەوا من ئەوان دەكەمە قوربانی

هەر لەو كاتەدا هەریەكە لە هەژاری موكریانی و هێدی حیسامی و ئەمیری قازی داوا لە موعینی دەكەن لە پێناوی پاراستنی گیانی خۆیدا داوای لێخۆشبوون لە رژێمی شای ئێران بكات، بۆ ئەوەی نەبێتە كێشە بۆ پارتییش بەڵام موعینی سور دەبێت لەسەر باوەری خۆی، بۆیە سێ ئەفسەری ساواك دوای ئەوە دەچن بۆ بینینی بەڵام وەری ناگرن و داوا دەكەن تەرمەكەی رادەستی ساواك بكرێتەوە. 

لە  15ی ئایاری 1968دا، سولەیمانی موعینی تیرۆر كرا. دواتر تەرمەكەی سولەیمانی موعینیان رادەستی جەنەراڵ بەیاتی بەرپرسی دەزگای ساواكی ئێرانی كرا و ئەو جەنەراڵە ئێرانییە تەرمەكەی موعینی لە شنۆ و پیرانشار و مەهابا بە بەرچاوی خەڵكیدا گەڕاند، بەڵام لە دوای چەند رۆژ خەڵكی مەهاباد و ناوچەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان لە رێوڕەسێمكی جەماوەریدا تەرمەكەیان لە گۆڕستانی بوداق سوڵتانی مەهاباد دا بە خاكسپارد.

تیرۆركردنی كوردە تێكۆشەرەكانی رۆژهەڵاتی كوردستان تەنها بە تیرۆركردنی ئەو سەركردەیە كۆتایی پێنەهات و هەر یەك لە مەلا ئاوارە و سەدیق ئەنجیری ئازەر و چەندین سەركردە و شۆڕشگێڕی تری رۆژهەڵات لەو ماوەیەدا لەلایەن پارتییەوە تیرۆركران، كە ژمارەیان زیاتر لە  70 كەس دەبێت.

6035 جار بینراوە

زیاتر

copyright 2019, All Rights Reserved Developed by TeraTarget for Digital Intelligence and IT Innovations